Прадмова - страница 2


i Беларускі матэрыял (афіцыйны правапіс) з: Беларуская савецкая энцыклапедыя. У 12 т. Мінск, 1969–1975 (БелСЭ);

Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Мінск, 1996–2004 (БелЭн); Руска-беларускі слоўнік. У 3 т. Выд. 7. Мінск, 1998

(РБС); А. М. Булыка. Слоўнік іншамоўных слоў. У 2 т. Мінск, 1999 (СІС); Слоўнік беларускай мовы: Арфаграфія.

Арфаэпія. Акцэнтуацыя. Словазмяненне / Пад рэд. М. В. Бірылы. Мінск, 1987 (СБМ).

ii Для зручнасьці ўспрыманьня матэрыял грэцкае мовы падаецца і ў арыгінальнай, і ў лацінскай формах.

iii Па-японску гэтае слова вымаўляецца як [эн].

iv Орфоэпическнй словарь русского языка: Произношение, ударение, грамматические формы / Под ред. Р. Н. Аване-

сова. Изд. 6. Москва, 1997. С. 177.

1


2


3


4


5


Перадаваньне u

у складзе дыфтонгаў


Fauna

Faunus

фаўна

фаўн


фауна,

але фаўн


фауна,

але фавн


gauss

Gauss / Gauß


гаўс

Гаўс /Ґаўс


гаус (СІС)

Гаўс (БелЭн)


гаусс

Гаусс
^ Разьдзел 1.Гаусс



Перадаваньне сярэднеэўрапейскага l


λαμπας /lampas

λαμπαδα /lampada


лямпа

лямпада


лямпа,

але лампада


лампа

лампада


la

la Scala


ля

"Ля Скаля"


ля,

але "Ла Скала"


ля,

але "Ла Скала"


-landia


Галяндыя

Фінляндыя


Галандыя, але Фінляндыя


Голландия, але Финляндия


folklor


фальклёр


фальклор


фольклор


Larousse


Лярус


Лярус і Ларус


Лярусс і Ларусс


Перадаваньне t


Τηλεμαχ / Telemachus

Αριστοτελ / Aristoteles


Тэлемах

Арыстотэль


Тэлемах, але Арыстоцель


Телемах

Арыстотель


tween-deck


tweed
tweed

тўіндэк


тўід


твіндэк (БелЭн), але цвіндэк (СБМ, СІС, РБС), цвід (РБС)


твиндек


твид


scarlattina

brigantino


шкарлятына брыгантына


шкарлятына, але брыганціна


скарлатина бригантина


sextina


сэкстына


секстына (СІС), але сексціна (СБМ)


секстина





1


2


3


4


5


Перадаваньне падвойных зычных у сярэдзіне слова ў межах аднае марфэмы


Marocco

Mecca


Марока

Мэка


Марока,

але Мекка


Марокко

Мекка


buggi

Brazzaville


багі

Бразавіль


БелЭн: бáгі, Бразавіль, але СБМ: бáггі, Браззавіль


багги

Браззавиль


Перадаваньне грэцкага β


Αραβ-

Αραβια


араб

Арабія


араб,

але Аравія


араб,

але Аравия


Βηθλεέμ/Bethlehem


Бэтлеем

батлейка


Віфлеем,

але батлейка


Вифлеем


Перадаваньне грэцкага θ


ορθω-


артапэд

артаграфія


артапед, але арфаграфія


ортопед, але орфография


Перадаваньне грэцкага спалучэньня ευ


Ευριπριδης/Euripides

Ευρωπη/Europa


Эўрыпід

Эўропа


Еўрыпід і Эўрыпід, але толькі Еўропа


Еврипид і Эврипид, але толькі Европа


ευκαριο-/eukaryo-

ευφονια/euphonia

ευφορια/euphoria


эўкарыёт

эўфанія

эўфарыя


эўкарыёт,

эўфанія,

але СІС: эўфарыя й эйфарыя,

але СБМ: толькі эйфарыя


эукариот,

але эвфония,

але эвфория й эйфория


λευκ-/leuc-


ляўконія

леўкацыт


ляўконія,

але лейкацыт


левкой,

але лейкоцит


Перадаваньне нямецкага спалучэньня еі [аi]


Heidelberg


Гайдэльбэрг/ Гайдэльбэрґ


Гейдэльберг (БелСЭ 10, карта ФРГ), але Гайдэльберг (БелЭн 5:178)


Гейдельберг


Meiningen


Майнінген/

Майнінґен


Мейнінген (БелСЭ 3, карта ГДР), але Майнінген (БелЭн 5:178)


Мейнинген


Перадаваньне нямецкіх фарманта -haus-

і спалучэньня -chh-


Packhaus

Bauhaus

Mauthausen

Münchhausen


Buchhalter


пакгаўз

Баўгаўз

Маўтгаўзэн Мюнхгаўзэн


бухгальтар


пакгауз,

Баўгауз, але Маўтгаўзен, але Мюнхаўзенi,


але бухгалтар


пакгауз,

але Баухауз, Маутхаузен, Мюнхгаузен і Мюнхаузен, але бухгалтер


Перадаваньне францускага спалучэныія аі [ε]


necessaire


millionaire

mousquetaire

solitaire

volontaire

нэсэсэр


мільянэ́р

мушкетэ́р

салітэ́р

валянтэ́р


нэсэсэр (СІС) або несэсэр (РБС),

але мільянер,

але мушкецёр,

саліцёр,

валанцёр


несессер


миллионер,

але мушкетёр,

солитёр,

волонтёр


éclair

funiculaire


эклер

фунікулер


эклер,

але фунікулёр


эклер,

але фуникулёр


і Э. Распэ. Прыгоды Мюнхаўзена / Пераказ для дзяцей К. Чукоўскага; Пер. В. Вольскага. Мінск, 1955; Перавыд.: Прыгоды барона Мюнхаўзена. Мінск, 1992.



1


2


3


4


5


Перадаваньне гішпанскага ñ


dueña

doña

M

дуэньня

доньня


СІС: дуэння,

але донья


дуэнья

донья


Перадаваньне ангельскага [æ]


Nash

Nashville


Нэш

Нэшвіл


Нэш,

але Нашвіл


Нэш,

але Нашвилл {і Нэшвилл}і


Перадаваньне ангельскага [w]


show

cowboy


шоў

каўбой


шоу,

але каўбой


шоу,

але ковбой


twist

swing

тўіст

сўінг


твіст,

БелЭн: свінг (муз.), СІС: свінг (спарт., экан.), але суінг (муз.)


твист

свинг


Watson

Ўотсан/Уотсан


Уотсан (БелЭн)


Ватсон і Уатсон і Уотсон


Перадаваньне ангельскага [h]


Hudson

Гадсан


СБМ: Гудзон

БелЭн: Гудзон і Хадсан


Гудзон і Хадсон


Henry


Гэнры


Генры й Хенры


Генри й Хенри

{і Гэнри й Хэнри}


Ohio

Агаё


Агайо


Огайо


і У фігурных дужках – узуальныя формы, не кадыфікаваныя слоўнікамі.


^ Табл. 3. Характарыстыка роўняў падаваньня матэрыялу

Ровень


Апісаньне


Афармленьне


Нумарацыя


Кегель


^ 1 – артаграма


асноўнае правіла


скразная; арабскімі лічбамі; тоўстым шрыфтам


10


^ 2 – заўвага


выняткі з правіла, асаблівасьці ўжываньня, параўнаньне напісаньняў


у межах артаграмы; вялікімі літарамі кірылічнага альфабэту; у разрадку


9,5


^ 3 – зноска


камэнтары, часта неправапіснага характару (артаэпічныя, этымалягічныя ды інш.); адсылкі да іншых артаграмаў


скразная; арабскімі лічбамі; верхнім індэксам


9


Ад першага да апошняга роўню зьніжаецца значнасьць інфармацыі й павышаецца складанасьць ды спэцыфічнасьць мовы выкладаньня матэрыялу.


Сьпіс скаротаў


агульн. р. агульны род

анг. ангельскае

артагр. артаграма

архіт. архітэктурны (тэрмін)

вобл. вобласьць

выд. выданьне

г. год

г. д. гэтак далей

г. зн. гэта значыць

гг. гады

гінд. гіндзі

гішп. гішпанскае

гл. глядзі

грэц. грэцкае

ж. р. жаночы род

жан. жаночы

заўв. заўвага

зб. зборнік

знос. зноска

інш. іншы(я)

іт. італьянскае

каз. казаскае

каротк. ф. кароткая форма

лац. лацінскае

м. р. мужчынскі род

муж. мужчынскі

муз. музычны (тэрмін)

напр. напрыклад

ням. нямецкае

пад. падобны

параўн. параўнай

парт. партугальскае

поўн. ф. поўная форма

рас. расейскае

с. старонка

спарт. спартовы (тэрмін)

ст. стагодзьдзе

старабел. старабеларускае

стст. стагодзьдзі

табл. табліца

у т. л. у тым ліку

фр. францускае

хім. хімічны (тэрмін)

экан. эканамічны (тэрмін)


Беларускі альфабэт



Літара

Назоў літары

Літара

Назоў літары

А а

а

О о

о

Б б

бэ

П п

пэ

В в

вэ

Р р

эр

Г г

гэ

С с

эс

( Ґ ґ )*

ґе

Т т

тэ

Д д

дэ

У у

у (складовае)

( Дж дж )**

(джэ)

Ў ў

у нескладовае

( Дз дз )**

(дзэ)

Ф ф

эф

Е е

е

Х х

ха

Ё ё

ё

Ц ц

цэ

Ж ж

жэ

Ч ч

чэ

З з

зэ

Ш ш

ша

І і

і (складовае)

Ы ы

ы

Й й

і нескладовае

Ь ь

мяккі знак

К к

ка

Э э

э

Л л

эл

Ю ю

ю

М м

эм

Я я

я

Н н

эн









Частка І. ПРАВАПІС ГАЛОСНЫХ



8599850399716980.html
8599988350961224.html
8600143498256590.html
8600256623589502.html
8600349397335717.html